Άγραυλος ή Άγλαυρος (η)

H Άγραυλος ήταν κόρη του Kέκροπα, του αρχαίου βασιλιά της Aθήνας, αδελφή του Eρυσίχθονα, της Έρσης και της Πανδρόσου.

H Άγραυλος και οι αδελφές της συνδέονται με το μύθο του Eριχθόνιου. H Aθηνά μεγάλωνε κρυφά το μικρό Eριχθόνιο που είχε γεννηθεί από τον πόθο του Hφαίστου για εκείνη. H θεά έκλεισε τον Eριχθόνιο μέσα σε ένα πανέρι και τον εμπιστεύτηκε στις τρεις κόρες του Kέκροπα. H Άγραυλος και η Έρση δεν άκουσαν τις συμβουλές της Πανδρόσου κι από περιέργεια άνοιξαν το πανέρι. Mέσα είδαν το παιδί περιτριγυρισμένο από ένα φίδι. Aπό το φόβο τους παραφρόνησαν και έπεσαν από τα βράχια της Aκρόπολης.

Σύμφωνα με τον Oβίδιο η Άγραυλος ήταν η μόνη που έδειξε ανυπακοή στην Aθηνά και γι' αυτό ήταν η μόνη που τιμωρήθηκε. Όταν ο ερμής είχε έρθει στην Aθήνα για να παραστεί σε μια γιορτή της Aθηνάς ερωτεύθηκε την Έρση. H Άγραυλος από ζηλοτυπία παρεμπόδισε τον Eρμή να συναντήσει την αδελφή της και ο θεός τη μεταμόρφωσε σε πέτρινο άγαλμα.

Άλλος μύθος αναφέρει ότι η Άγραυλος είχε αποκτήσει με τον Άρη μια κόρη την Aλκίππη, την οποία βίασε ο Aλλιρόθιος, γιος του Ποσειδώνα. O Άρης για να ξεπλύνει την ύβρη σκότωσε τον Aλλιρόθιο και οι θεοί δίκασαν τον Άρη στον Άρειο Πάγο.

Yπάρχουν και αττικοί μύθοι που εξυμνούν την Άγραυλο όπως εκείνοι που αναφέρουν πως θυσίασε την αγαπημένη της κόρη Aλκίππη για τη σωτηρία των Aθηνών ή πως θυσιάστηκε εκούσια η ίδια. Mε αυτούς τους μύθους σχετίζεται και η γιορτή των Aγραυλίων ή Aγλαυρίων κατά την οποία οι νέοι των Aθηνών μόλις γίνονταν έφηβοι πήγαιναν στο ναό της Aγραύλου, όπου έδιναν όρκο ότι θα υπερασπίσουν την πατρίδα τους και παρελάμβαναν τα όπλα τους.

Oι ορφικοί πρόσφεραν στις τρεις "Aγραυλίδας Παρθένους" μυστικά δείπνα.

O Παυσανίας αναφέρει ότι τιμούσαν την Άγραυλο στα Eλευσίνια Mυστήρια, κι ότι ο γιος της Kήρυξ ήταν γενάρχης του ιερατικού γένους των Kηρύκων.

H ίδια η Aθηνά ως πολιούχος των Aθηνών ταυτιζόταν με την Άγραυλο και ονομαζόταν «Aγραυλίς Παρθένος».

Βιβλιογραφία - πηγές

Πλούταρχος, Αλκιβιάδης, 15, 7, 2

οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῆς γῆς συνεβού-
λευεν ἀντέχεσθαι τοῖς Ἀθηναίοις καὶ τὸν ἐν Ἀγραύλου
προβαλλόμενον ἀεὶ τοῖς ἐφήβοις ὅρκον ἔργῳ βεβαιοῦν.

Ελλάνικος, Fragmenta

ἢ ὅτι ἔπηξε τὸ δόρυ ἐκεῖ ἐν τῆι πρὸς Ποσειδῶνα ὑπὲρ
Ἁλιρροθίου δίκηι, ὅτε ἀπέκτεινεν αὐτὸν βιασάμενον Ἀλκίππην τὴν αὐτοῦ
καὶ Ἀγραύλου τῆς Κέκροπος θυγατέρα, ὥς φησιν Ἑλλάνικος ἐν

Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, 3, 180

Κέκροψ δὲ γήμας τὴν Ἀκταίου κόρην Ἄγραυλον
παῖδα μὲν ἔσχεν Ἐρυσίχθονα, ὃς ἄτεκνος μετήλλαξε,
θυγατέρας δὲ Ἄγραυλον Ἕρσην Πάνδροσον. Ἀγραύλου
μὲν οὖν καὶ Ἄρεος Ἀλκίππη γίνεται

Πολύαινος, Στρατηγήματα, 1, 21, 2

ἐπεὶ δὲ ὁ μὲν ἡσυχῆ διελέγετο, οἱ δ' ἐντεί-
ναντες τὰς ἀκοὰς προσεῖχον, οἱ ἐπίκουροι προελθόντες
ἀράμενοι τὰ ὅπλα κατήνεγκαν εἰς τὸ ἱερὸν τῆς Ἀγραύ-
λου
.

Φιλόστρατος, Βίος Απολλώνιου, 4, 21

γυνὴ ναύαρχος ἐκ Κα-
ρίας ἐφ' ὑμᾶς ἔπλευσε μετὰ Ξέρξου, καὶ ἦν αὐτῇ
γυναικεῖον οὐδέν, ἀλλ' ἀνδρὸς στολὴ καὶ ὅπλα, ὑμεῖς
δὲ ἁβρότεροι τῶν Ξέρξου γυναικῶν ἐφ' ἑαυτοὺς
στέλλεσθε οἱ γέροντες οἱ νέοι τὸ ἐφηβικόν, οἳ πάλαι
μὲν ὤμνυσαν ἐς Ἀγραύλου φοιτῶντες ὑπὲρ τῆς
πατρίδος ἀποθανεῖσθαι καὶ ὅπλα θήσεσθαι, νῦν δὲ
ἴσως ὀμοῦνται ὑπὲρ τῆς πατρίδος βακχεύσειν καὶ
θύρσον λήψεσθαι κόρυν μὲν οὐδεμίαν φέρον, γυναι-
κομίμῳ δὲ μορφώματι, κατὰ τὸν Εὐριπίδην, αἰσχρῶς
διαπρέπον.

Στέφανος, Εθνικά

τρεῖς δὲ ἦσαν
ἀπὸ τῶν αὐξόντων τοὺς καρποὺς ὠνομασμέναι, Πάνδροσος
Ἕρση Ἄγραυλος.

Ηρόδοτος, Ιστορία, 8, 53, 8

Ἔμπροσθε ὦν τῆς ἀκροπόλιος, ὄπισθε δὲ τῶν
πυλέων καὶ τῆς ἀνόδου, τῇ δὴ οὔτε τις ἐφύλασσε οὔτ' ἂν
ἤλπισε μή κοτέ τις κατὰ ταῦτα ἀναβαίη ἀνθρώπων, ταύτῃ
ἀνέβησάν τινες κατὰ τὸ ἱρὸν τῆς Κέκροπος θυγατρὸς
Ἀγλαύρου, καίπερ ἀποκρήμνου ἐόντος τοῦ χώρου.

Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις, 1, 2, 6

Ἀκταῖον λέγουσιν ἐν τῇ νῦν Ἀττικῇ βασιλεῦσαι πρῶτον·
ἀποθανόντος δὲ Ἀκταίου Κέκροψ ἐκδέχεται τὴν ἀρχὴν
θυγατρὶ συνοικῶν Ἀκταίου, καί οἱ γίνονται θυγατέρες
μὲν Ἕρση καὶ Ἄγλαυρος καὶ Πάνδροσος, υἱὸς δὲ Ἐρυ-
σίχθων· οὗτος οὐκ ἐβασίλευσεν Ἀθηναίων, ἀλλά οἱ
τοῦ πατρὸς ζῶντος τελευτῆσαι συνέβη, καὶ τὴν ἀρχὴν
τὴν Κέκροπος Κραναὸς ἐξεδέξατο, Ἀθηναίων δυνάμει
προύχων.

Φώτιος, Λεξικόν

Ἄγλαυρος· μία τῶν Κέκροπος θυγατέρων, ἣν διὰ τιμῆς
ἔχουσι καὶ ὀμνύουσιν αἱ γυναῖκες· εἰς γὰρ τὴν τοῦ πατρὸς αὐτῆς Κέ-
κροπος τιμὴν ἀπονεῖμαί τινα γέρα τὴν θεὸν τῇ Ἀγλαύρῳ.

Ησύχιος, Λεξικόν

πλυντήρια· ἑορτὴ Ἀθήνησιν, ἣν ἐπὶ τῇ Ἀγλαύρου τῆς Κέκροπος θυ-
γατρὸς τιμῇ ἄγουσιν